SÜRÜ PSİKOLOJİSİ VE SOSYAL ÇEVRE ETKİSİ

SÜRÜ PSİKOLOJİSİ VE SOSYAL ÇEVRE ETKİSİ

Eğer bir adada ya da bir dağ evinde yapayalnız yaşıyor olsaydınız alışkanlıklarınız aynı olur muydu? Ya da şöyle diyelim sosyal bir çevreden yoksun olsaydınız siz yine bildiğiniz siz mi olurdunuz?

Sosyal Etki

Hepimiz muhtemelen tahminlerimizin ötesinde bir sosyal etki altındayız. Sosyal etkiler çeşitlidir: Mahalle baskısı, sosyal uyum, itaat, toplumsallaşma veya gruplaşma…

Sosyal etkiyi kısaca tanımlayacak olursak, bir bireyin düşüncelerinin, davranışlarının, alışkanlıklarının ya da duygularının başkası veya başkaları tarafından etkilenmesi olduğunu söyleyebiliriz.

Örneğin normal bir spor seyircisi bir taraftar grubunun içerisinde fanatikleşebilir hatta suç işleyecek bir düzeye ulaşabilir, ya da dahil olmak istediği bir gruptan onay görmek için birey onaylamadığı şeyler yapabilir veya bir sporcu adayı ya da konuşmacının kalabalıklar önünde heyecanlanarak normal performansının altında kalabileceği gibi bir başka sporcu ise kalabalık önünde yükselen bir performans gösterebilir. Tüm bunlar sosyal etki altındaki bireylere örnektir.

sürü-psikolojisi-ve-sosyal-etki-siralio-2

Sosyal Uyuma Yönelik İlk Deneyleri Türk Asıllı ABD’li Psikolog Muzaffer Şerif Yapmıştır

1936 yılında Columbia Üniversitesinde doktorasını yapmakta olan ve sosyal psikolojinin kurucularından olan Muzaffer Şerif’in gerçekleştirdiği deneyde, bir grup denek karanlık bir odaya alındı ve onlardan yaklaşık 5 metre önlerine konulan bir ışık kaynağı belirli aralıklarla yakınıp söndürülerek onlardan ışık kaynağının ne kadar hareket ettiğini tahmin etmeleri istendi. Aslında ışık kaynağı hareket etmemişdi; fakat denekler hatalı bir algıyla kaynağın 3 cm’den 80 cm’e kadar değişen bir aralıkta hareket ettiğini tahmin ettiler (Bu mesafe aralığı bir çok kaynakta farklı geçmektedir bu sebeple minimum olan 3 cm’den maksimum karşılaştığım 80cm’ye kadar olan aralığı yazdım). Daha ilginci ise birbirleri ile iletişimde bulunmalarına izin verilen deneklerin cevapları giderek birbirne yaklaştı ve 4.günde herkes bir rakam üzerinde hemfikir olmuştu. Yani sosyal iletişim ve sosyal etki, gruptaki insanların aslında olmayan ama olmadığını da bilmedikleri yanılsamalı bir algının sayısal değeri üzerinde mutabık olmalarını sağlamıştı. Ve deney bu hayret verici sonucu nedeniyle sosyal psikoloji açısından önem kazanarak tarihe geçmişti. İşte meşhur “Otokinetik Deneyi” bu şekilde gerçekleştirilmiştir.

sürü-psikolojisi-ve-sosyal-etki-siralio-1

Deneyin farklı aşamaları ve versiyonları da mevcuttur. Örneğin bir başka grup üzerinde deneklerden fikirlerini sesli beyan etmeleri istenmiştir. Bu şekilde ilk fikir beyan eden kişinin grubun muhtemel lideri olması etkisi gözlemlenmiştir.

Sonuç

Buradan çıkarılabilecek sonuçlardan bir tanesi kişilerin kendi gerçeklerini yarattıklarıdır. Bir diğer sonuç ise grup halinde insanların belirsizlik karşısında hemfikir olunacak grup normları oluşturduğudur. Ve insanlar oluşturulan bu ölçütü kıstas kabul ederek yaşamaya devam ederler.

sürü-psikolojisi-ve-sosyal-etki-siralio-4

Toplum içerisinde birey her zaman doğruyu uygulamaz, toplumun dediğini uygular ve onu doğru kabul eder. Çoğunluğun kabul ettiği değerlerin doğru olması gerekmediği gibi sürüye uymak da kolektif toplumlarda bir gerekliliktir. Bir zamanlar köle ticaretinin yasal ve normal olması, soykırım veya ayrımcılığın da yasal olduğu dönemlerde onlarda normaldi. Ya da bir dönem bazı insanlar kiliseye ters düşüp cadı ilan edilip yakıldılar ve gruplar halinde kovalanarak takip edilerek törenler ile yakıldılar. Ki cadı diye bir şey olmadığını hepimiz biliyoruz. Ama bir dönem çok büyük gruplar buna inandılar. O zamandan bu zamana genel yargılar değişti ve yasalar değişti ve daha da önemlisi halende değişmekte ve değişecek. Çok farklı örnekler ve çok farklı yanlışlar ile konu genişletilebilir, sürüsel veya kitlesel yanlışlara girilebilir ama konuyu çok fazla dallanıp budaklandırmadan bağlamak istiyorum. Sonuç olarak genel yargılar baz alınacak bir ölçü birimi olmamalıdır. Bireysel olarak genel yargıların ötesinde olunabilir. Fakat sosyal bir canlı olduğumuz gerçeği de unutulmamalıdır.

sürü-psikolojisi-ve-sosyal-etki-siralio-3

Müthiş sosyal tespitleri ile okuyucuları kendisine hayran bırakan yazar Oscar Wilde’in konu ile birebir örtüşen bir alıntısı ile noktayı koyalım; “Herkes benim düşünceme katılırsa yanılmış olmaktan korkarım.”

Teşekkürler…

İlginizi Çekebilecek Diğer Konular

yoldan-çıkan-psikoloji-deneyleri-siralio-13

Yoldan Çıkan Psikoloji Deneyleri

psikoloji-siralio

Psikoloji ile İlgili Bİlmediğiniz 15 Şey

renkler-psikolojisi-siralio-title

Reklerin Psikolojisi

gelmiş-geçmiş-en-zeki-insan-siralio

Gelmiş Geçmiş En Zeki İnsan ve Trajik Öyküsü

neden-pes-ederiz-siralio-ft

Sosyal Deneyler ile Pes Etmemeni Sırrı

Yorumlar

Yorumunuzu Yazın

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*